Leo Glans is opgenomen in de lexicon Nederlandse Beeldende Kunstenaars 1750-1950 door Pieter A. Scheen. In deze lexicon is de "Cellist" (Olieverf op doek, 56x33 cm.) uit 1934 te zien.
 

Binnenkort zullen publicaties in diverse landelijke dagbladen en kunsttijdschriften verschijnen.
Op deze pagina zullen wij hiervan melding maken.

Publicatie in MOKSI van mei/juni 2006.
De integrale inhoud van het artikel kunt U hier vinden.
(Adobe Acrobat benodigd, 2,73 Mb download!)

Publicatie in het Parool van 10 oktober 2005.

Amsterdam, maandag 10 oktober 2005

Frenk vertelt het verhaal van Leo Glans de blinde Bleef zich met beeldende kunst bemoeien. LAMGESLAGEN hing ik voor de televisie. Tienduizenden doden in Pakistan en India, een oplaaiende burgeroorlog in de regio Darfour in Soedan, talloze straatarme Afrikanen op drift in de woestijn. Ja, de mensheid was weer lekker bezig. Het werd me droef te moede en ik had het gevoel dat alleen een mooi verhaal de zondag nog kon redden.

Ik dacht meteen aan Leo Glans, de Surinaamse schilder over wie ik in het Tropenmuseum een kleine maar wonderschone expositie had gezien. De tentoonstelling heette Licht en Duisternis en dat was goed gevonden, want Glans (1911-1980) werd al op jonge leeftijd door het noodlot getroffen. Hij was de eerste Surinamer die de Rijksacademie van Beeldende Kunsten had doorlopen en was voorbestemd een groot kunstschilder te worden, maar enkele jaren na zijn examen verloor hij als gevolg van lepra zijn gezichtsvermogen.

Zijn werk verhuisde naar zolder en bleef daar tientallen jaren liggen, totdat zijn weduwe, Anna Glans-Voorhoeve, de nalatenschap onderbracht in de Stichting Kunstwerken Leo Glans. Een comité van aanbeveling met onder anderen actrice Gerda Havertong, zangeres Denise Jannah, cabaretier Jörgen Raymann, beeldhouwer Erwin de Vries en voetbaltrainer Frank Rijkaard helpt mee de herinnering aan Glans levend te houden.

Leo Hendriques Hugo Glans werd geboren in Paramaribo in een gegoede, Creoolse middenstandsfamilie. Al jong gaf hij blijk van zijn talent maar in Suriname bestond destijds nog geen kunstopleiding, en in 1929 -Glans was toen achttien jaar oud- vertrok hij met het stoomschip Nickerie van de West-Indische Mail naar Amsterdam. Hij werd opgenomen in het gezin van de familie Jonker aan de Van Kinsbergenstraat, waar later ook de Surinaamse schrijver Albert Helman onderdak vond, en meldde zich aan bij de Rijksacademie. Na één jaar tekenles deed hij met succes toelatingsexamen -Wessel Couzijn werd een van zijn klasgenoten- en vier jaar later studeerde hij al af.

Glans integreerde moeiteloos in de Nederlandse samenleving dankzij het onderwijs van de fraters van Tilburg in Paramaribo ('Vlokjes, vlokjes, valt maar neer! Komt maar van den Lieven Heer!') en de handelscontacten van zijn vader. Na de academie bleef hij dan ook hier om zich verder te ontwikkelen. Hij experimenteerde met diverse stijlen maar juist toen hij zijn eigen weg begon te vinden, werd hij blind als gevolg van het lepravirus waarmee hij in Suriname besmet was geraakt. In 1938, nog geen tien jaar nadat hij het penseel ter hand had genomen, schilderde hij zijn laatste doek: een bananenplantage met op de achtergrond het warme licht van de ondergaande zon.

Van zijn oeuvre zijn 63 olieverfschilderijen, 35 aquarellen en gemengde technieken en 149 tekening bewaard gebleven. De mooiste werken zijn nu in het Tropenmuseum te zien: (zelf)portretten, naaktstudies, stillevens en landschappen. En hoewel ik mezelf geen kunstkenner acht, zag ik wel dat Glans over een uitzonderlijk, technisch begaafd talent beschikte. Vooral zijn naar het impressionisme neigende werken mochten er zijn. En ik vroeg me af wat er van deze jongen terecht gekomen zou zijn als hij het licht in zijn ogen niet was kwijtgeraakt.

Hij moet in ieder geval een gepassioneerd man zijn geweest, want ook nadat hij blind was geworden bleef Glans zich als verzamelaar met beeldende kunst bezighouden. Hij liet zijn vrouw een zeer gedetailleerde beschrijving van een kunstwerk geven en besloot op basis daarvan of het in zijn collectie paste. Glans overleed in 1980 in zijn woning in Wassenaar; zijn vrouw voegde zich twintig jaar later bij hem.

Ter gelegenheid van de expositie, die tot 8 januari in het Tropenmuseum is te zien, heeft de stichting die de nalatenschap van Glans beheert, een monografie uitgegeven. Ik bladerde door de afbeeldingen van zijn werk en vergat op slag de ellende van alledag. Ik sloeg het boek dicht en zuchtte. Wat een leven, wat een tragiek.

Leo Glans, onthoud die naam.

FRENK DER NEDERLANDEN

e-mail: frenk@parool.nl